Boekpresentatie Beschrijving van's-Hertogenbosch door mr J.H.van Heurn

Printerversie

Gepubliceerd op: 29-11-2022 | Gewijzigd op: 01-12-2022

In de bijeenkomst in de oude raadszaal van het Stadhuis dinsdagmiddag 29 november 2022 kwam bij het welkom door Jan de Wit even het WK voetbal tussendoor. De kabinetschef/ceremoniemeester schatte in dat de genodigden meer voor historie dan voor voetbal waren. Maar wilde toch meldde dat het voor Oranje tegen Quatar 2-0 was geworden. 

Verslag verloop en verblijf van het manuscript van  J.H. van Heurn en de opzet van dat handgeschreven manuscript
Onderaan van dit artikel de impressie van de boekpresentatie en daar onder een korte beschrijving van het ontstaan, de opzet en het verblijf van het manuscript, dat via particulieren en vervolgens in 1901 bij het Provinciaal Genootschap en Het Noordbrabants Museum terecht kwam. Uiteindelijk werd het overgedragen aan de Brabant Collectie van de  Universiteit van Tilburg.

.....

De oude Raadszaal waar zich het officiële gedeelte van de boekpresentatie voltrok.

In een gemêleerd maar erg betrokken bij historie- gezelschap werd dinsdagmiddag 29 november 2022 in de Oranjegalerij van het stadhuis het boek ‘Beschrijving der Stad ’s-Hertogenbosch’ gepresenteerd. Het kilo zware boek is de eigentijdse vastlegging van een oorspronkelijk handgeschreven manuscript van eind 18e eeuw van de historicus Johan Hendrik van Heurn [*1716  +1793]. Daarin legt hij vanuit zijn waarnemingen/onderzoek de Bossche samenleving. Dat is een breed en nauwgezette vastlegging van situaties, organisaties en ook zeer bouwkundig gedetailleerd, van Bossche gebouwen. Van Heurn die kort na het Regieme Francaise overleed, nog voordat dit manuscript in druk kon worden uitgegeven, begint met zijn ’Beschrijving’ zelfs bij hertog Jan van Brabant.

........................

...

Het handgeschreven boekwerk van het manuscript 'Beschrijving van de stad 's-Hertogenbosch' door mr. Johan van Heurn.

De nauwkeurige en historisch verantwoorde vastlegging was en is nog steeds een bron waar bijv. historici, bouwkundigen en ook liefhebbers graag dit boek, dat als het 'Magnus Opus’ van Van Heurn wordt gezien, te raadplegen.
Acht jaar is er door een team aan deze dikke en zware pil gewerkt Het begon bij het afscheid vanwege pensionering in 2012 van Bouwhistoricus Ad van Drunen in het Jheronimus Bosch Art Center. Daar werd het initiatief genomen om iets met het manuscript van Van Heurn te gaan doen. Om kort te gaan dat idee werd alom, door Erfgoed toen nog BAM, de gemeente en bij het echtpaar Jo en Gerdy Timmermans-Wilbers ontvangen en door die laatste ook financieel gesteund.
Maar daarop - in 2014 - begon het monnikenwerk met het uitlezen van het handgeschreven manuscript van Van Heurn. Dat was eerst nog via een particulier in 1901 bij het Provinciaal Genootschap belandt en enkele tientallen jaren later bij de Tilburgse Universiteit die de Brabant Collectie in beheer kreeg.
Dankzij de bereidwilligheid van Conservator Emy Thorissen en het afdelingshoofd [vandaag aanwezig] Pia van Kroonenburgh konden Fanny Pouw en wijlen Marianne Clemenkowff, de echtgenote van Harrie Boekwijt die in oktober 2018, een jaar na diens pensioen overleed, aan de slag. Zij maakten van het redelijk leesbare handschrift een bruikbare te printen tekst. Een tijdrovend werk!

..

Hapje en drankje na afloop van de boekpresentatie in de Oranjegalerij. foto © paul kriele,  29 november 2022.

Het officieel gedeelte werd afgesloten met een onderhoudende borrel met hapje in de Oranjegalerij, waar voor elke aanwezige een exemplaar klaar lag om mee naar huis te nemen. 

Impressie van boekpresentatie van 'Beschrijving der Stad 's-Hertogenbosch door mr. J. H. van Heurn.  

.....

Harry Boekwijt, bouwhistoricus en indertijd collega van Ad van Drunen gaf als eerste spreker een uitgebreid historisch verslag zowel van de persoon Johan van Heurn als over het proces dat aan de boekuitgave vooraf ging.

Jo Timmermans grote steun en toeverlaat bij waardevolle boekuitgaven over de historie van de stad, dankte als eerste zijn echtgenote Gerdy Wilbers die hem -al direct enthousiast over de uitgave -steeds financieel en in het bijzonder moreel heeft gesteund. En zoals Timmermans zijn dankbetuiging veelzeggend besloot: ‘en laat d artsen maar de rest doen..’

.....

......

Dieke Wesselingh, directeur Erfgoed besloot ook met een dankbetuiging aan alle medewerkenden. Dat werd een reeks namen van ontwerper, de fotograaf, de adviseurs, de redactie en uiteraard de uitgever JBAC en Erfgoed die met de gemeente en de Kring Vrienden van ’s-Hertogenbosch en het JBAC, tezamen deze kostbare uitgave mogelijk hebben gemaakt.
Aanbieding '' Eerste exemplaar'

.......

Het 'Eerste exemplaar van 'Beschrijving der Stad 's-Hertogenbosch' werd aangeboden aan wethouder Marianne van der Sloot [foto hieronder]  door Jo Timmermans en het volgende 'Eerste exemplaar' [foto boven ] door Dieke Wesselingh, directeur Erfgoed aan Pia van Kroonenburg, afdelingshoofd van de Brabant Collectie aan de Universiteit van Tilburg. Conservator Emy Thorissen was verhinderd om bij deze boekpresentatie aanwezig te zijn. foto's © paul kriele, 29 november 2022.

.......

Prent Stadhuis en Markt 

...

Markt en zicht op het stadhuis eind 18e eeuw. Een van de vijf, naar gravures omgezette, tekeningen die Van Heurn op kosten van de gemeente liet maken. Jac.Everts maakte eerst de vijf tekeningen waarvan een gravure werd gemaakt.

Korte tekst uit inleiding van boek J. H.  van Heurn
Het originele manuscript bedoeld voor het boek ‘Beschrijving der Stad ’s-Hertogenbosch’ bestaat uit  een twee-delig ingebonden boek: het eerste deel bevat 6 boeken en het tweede 7, tezamen 13 boeken.
Van Heurn was lid van Calvinistische Rotterdamse familie. Hij voelde zich erg bertrokken bij  de [cultuur-]historie en het Bossche erfgoed.
Het is vastgelegd in een goed leesbaar- met pen en inkt- verzorgd handschrift. Inclusief noten en correcties, plus de bijlagen. Alles is zoveel en zo goed mogelijk, authentiek over genomen. [zie tekst in artikel hierboven]
Van Heurn is  tussen 1778-1793 [vijftien  jaar] mee bezig geweest. Helaas heeft hij een uitgave in boekdrukkunst niet meer mee kunnen. Op 13 mei 1793 vond de uitvaart van Johan van Heurn plaats.
Het dubbele boek is lange tijd in handen van enkele particulieren geweest, onder wie de archivaris Louis Gast *[1779-1840] en de amateur-historicus Jacobus Sassen. die er ook losse ingestoken of geplakte notities en krantenknipsels bijvoegden. In 1901 is het aan de bibliotheek van het Provinciaal Genootschap voor Kunsten en Wetenschappen geschonken. Daaruit is het Provinciaal Noordbrabants Museum  voortgekomen. Dat museum trok in 1924 in, in de intussen tot museum omgedoopte voormalige oude Jacobkerk in de Bethaniëstraat. Dat provinciaal museum verhuisde in1987 naar de Verwersstraat, het voormalige Gouvernementspaleis.
*Louis Gast was, naast bierbrouwer,  lid van de Stedelijke Raad van ’s-Hertogenbosch, en lid van het College van Regenten der Godshuizen. Ook dr. C. F. Xaverius Smits heeft het manuscript enige tijd in bezit gehad.
Van archivaris Louis Pirenne  is een biografische schets opgenomen daterend uit 1995
Bij het afscheid van bouwhistoricus Ad van Drunen in 2012 ontving deze een eerste  proefexemplaar uit het eerste tekstdeel van ’Beschrijvingen der Stad ’s-Hertogenbosch’ uit boek V, met als specifieke onderwerpen: stadhuis, armhuis en het Groot Gasthuis.
De redactie is opgenomen : In deze tijd is een uitgave in druk  steeds minder vanzelfsprekend, maar het was wel een beslist uitgangspunt als postuum eerbetoon aan de 18e eeuwse historicus en ook door de relatie met Van Heurns eerder uitgegeven ‘Historie der Stad en Meijerije van ’s-Hertogenbosch. 
© pk, 01122022.

Terug naar boven